الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )

381

المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )

و هر جا كه از صدر - نامبرده ، اشاره به سينه و ساير نيروهاى شهوانى و خشم و هوى و هوس و مانند آنهاست . آيه : ( رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي - 25 / طه ) تقاضائى است از خداى براى به صلاح آوردن قواى او و همچنين آيه : ( وَ يَشْفِ صُدُورَ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ - 14 / توبه ) اشاره به شفا يافتن آنهاست . و آيه : ( فَإِنَّها لا تَعْمَى الْأَبْصارُ وَ لكِنْ تَعْمَى الْقُلُوبُ الَّتِي فِي الصُّدُورِ « 1 » 46 / حجّ ) يعنى عقلهاى ضعيفى كه در ميان ساير قواى بدنى است ، و هدايتگر نيست . ( و اللّه اعلم بذلك ) . صدع : الصَّدْع : شكاف و شكستگى در اجسام سخت ، مثل شيشه آهن و مانند آنها . صَدَعْتُهُ فَانْصَدَعَ و صَدَّعْتُهُ فَتَصَدَّعَ : شكستن و شكسته شد . آيه : ( يَوْمَئِذٍ يَصَّدَّعُونَ - 43 / روم ) : ( روزى كه جدا مىشوند ) . و از اين معنى است - صَدَعَ الامر : جدايش كرد كه استعاره شده است . و آيه : ( فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ « 2 » - 94 / حجر ) . و نيز - صُدَاع - به طور استعاره ، سر درد شديد است كه شبيه به تركيدگى و شكافته شدن سر است ، كه از شدّت درد آنچنان حسّ مىشود . آيه : ( لا يُصَدَّعُونَ عَنْها وَ لا يُنْزِفُونَ - 19 / واقعه ) . ( از نوشيدن نوشيدنيهاى بهشتى نه به سر درد دچار مىشوند و نه عقل خويش از

--> ( 1 ) مىگويد : ( أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِها أَوْ آذانٌ يَسْمَعُونَ بِها فَإِنَّها لا تَعْمَى . . . ) چرا در زمين سير نمىكنند تا دلهايى داشته باشند كه به آنها بفهمند و درك كنند و گوشهائى كه با آنها بشنوند پس موضوع اين است كه ديدگان ظاهر كور نمىشود بلكه دلهائى كه در سينه‌ها و مركز وجود است ، كور و لا يشعر مىشود . ( 2 ) تمام آيه چنين است : ( فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ ) از مشركين روى برگردان و آنچه را كه دستور دارى جدا و آشكار كن .